autor: Piotr Marcinów
Joga, na pierwszy rzut oka, kojarzy się z pozycjami ciała wymagającymi akrobatycznej sprawności. Natomiast stanowią one jedynie trzeci z ośmiu członów klasycznej jogi (asztanga-joga). Co ciekawe, w najważniejszym traktacie klasycznej jogi - Jogasutrach Patańdżalego [II.46] wymienia się tylko kryteria jakie powinna spełniać asana, tzn. powinna być stabilna i wygodna (choć wcale nie musi być taka na początku praktyki). W Jogabhaszji [II.46] - podstawowym komentarzu Jogasutr wymienia się już 11 przykładowych asan m.in. wirasana (pozycja bohaterska) i dandasana (pozycja kija).
Według autora tekstu, asana powinna być stabilna i wygodna, a ostatecznie stwierdza, iż najważniejsze jest to, by była wygodna i nie utrudniała praktyki. Poczucie niewygody w pozycji będzie odciągać praktykującego od zamierzonego celu, przez co nie osiągnie on ani spokoju umysłu ani stanu kontemplacji. Aby ciało nie drżało w pozycji, powinno towarzyszyć mu rozluźnienie. Metodą na uniknięcie zniecierpliwienia podczas wykonywania asany jest skupienie się na idei 'nieskończoności' [II.47]. Efektem opanowania asan jest odporność na takie przeciwieństwa jak upał i chłód, głód i pragnienie [II.48]. A celem jest uzyskanie stabilnej pozycji i zdrowego, niepodatnego na warunki zewnętrzne ciała tak, aby praktykujący mógł, bez żadnego niepokoju, pozostać w kontemplacji.
Ponieważ, nie wszyscy są wstanie od razu praktykować jogę tak, jak została ona przedstawiona w traktacie Patańdżalego, mędrzec Swatmarama w swoim dziele Hatha Joga Pradipika przedstawia Hatha Jogę. Ma ona na celu przygotowanie adepta do podjęcia zaawansowanych praktyk jogi.
„Hatha jest schronieniem dla doznających wszelkich typów cierpień. Jest postawą dla praktykujących jakikolwiek typ Jogi” Hatha Joga Pradipika[I.10]
Asany zajmują pierwsze miejsce w tym traktacie, gdyż stanowią pierwszy krok w Hatha Jodze. Mówi się tutaj o 84 pozycjach, nauczanych przez Śiwę, dających stabilność, zdrowie i energię.
Hatha Joga szczególnie koncentruje się na bardzo szeroko rozumianej pracy z ciałem, nie tylko fizycznym, ale i subtelnym składającym się z energii psychicznej - kundalini. Istnieje cała subtelna fizjologia opisująca energię kundalini i jej centra psychogenetyczne zwane czakrami. Asany i inne techniki służą tutaj otwarciu kanałów energetycznych i pobudzeniu czakr [por.I.28]. Oznacza to, że praktykując asany pracuje się nie tylko na poziomie fizycznym, ale i świadomości oraz podświadomości. Mówiąc o podświadomości mamy głównie na myśli jej treść - sanskary lub jak chce Jung archetypy. Podczas asan używane są różne partie mięśni, które z kolei uruchamiają zakodowaną w nich pamięć i uczucia.
Zależność pomiędzy staniem świadomości a ciałem można łatwo zaobserwować: ludzie zestresowani i mający dużo obowiązków "na głowie" mają spięte barki; osoby wstydliwe mające wystąpić na forum publicznym czują "kluchę w gardle"; a z kolei koncentracja na miłych przeżyciach powoduje natychmiastowe rozluźnienie ciała. Ponadto asany są pewnymi wzorcowymi postawami kształtującymi świadomość praktykującego. W nazwach i formie odwołują się do pewnych pierwowzorów np.: zwierząt lub postaci, których naturę mają odzwierciedlać.
Asany są narzędziem pracy nie tylko z ciałem, ale służą również przebudowie i transformacji postaw praktykującego tak, aby był w stanie w pełni wykorzystać swój uśpiony potencjał.
W Śiwa Sutrach słowo asana pojawia się w nowym, choć nie całkiem odmiennym znaczeniu. Asana niekoniecznie musi być pozycją fizyczną może też przyjmować mentalną formę. W tak rozumianej asanie jogin wyraża swoją postawę wobec rzeczywistości, Absolutu.
„Usytuowany w najwyższej boskiej energii, z łatwością zanurza się w oceanie nieśmiertelności.”
Śiwa Sutry [III.16]
Słowo "usytuowany" oznacza tutaj pełną identyfikację (z doskonałością) i właśnie ta identyfikacja jest (mentalną) asaną. 'Pozycja' w tym kontekście jest tożsama z naturą, źródłem wszechświata. Ma ona wymiar ostateczny. Jogin, w tym bezwysiłkowym stanie, wolny od wszelkich psychofizycznych ograniczeń, w zgodzie z sobą i wszechświatem, osiąga spełnienie życiowej ścieżki.
Tak, jak wszystko na tym świecie, także asana ma wiele wymiarów - od wygodnej i stabilnej pozycji, poprzez narzędzie psychofizycznej transformacji na samorealizacji skończywszy. Z powyższego opisu wynika jasno, że asanę możemy praktykować nie tylko na zajęciach z jogi, ale i w życiu codziennym. Niezależnie od tego czy nas "łamie w plecach", czy chcemy poczuć się pewniej w życiu albo stajemy wobec pytań egzystencjalnych "usytuowanie się", w tak szeroko rozumianej asanie, może być dla nas dobrym rozwiązaniem. Asana przynosi nie tylko wytchnienie, ale i okazje do poznania samego siebie.
Bibliografia :
Piotr Marcinów
jest nauczycielem jogi. Posiada dyplom instruktora rekreacji ruchowej ze specjalnością hatha joga. Praktykował Astanga Vinyasa Yogę pod kierunkiem BNS Iyengara w Mysore, jogę w podejściu vinyasa krama u Macieja Wieloboba w Krakowie. Uczył się sanskrytu u dr. M. A. Alwara z Maharaja's Sanskrit College w Mysore. Swoje zainteresowania filozofią wschodu i jogą rozwijał na Uniwersytecie Jagiellońskim studiując religioznawstwo i filozofię. Interesuje się szczególnie filozofią jogi, siwaizmu kaszmirskiego i buddyzmu.
Wraz z żoną Patrycją Gawlińską prowadzi szkołę jogi w Zabrzu i Gliwicach.
Yoga Shala - Szkoła jogi Piotra i Patrycji
Skomentuj artykuł » Zobacz wszystkie komentarze »
Co sądzisz o: Filozofia Asany?
Loading Poll...
